Morza i oceany
Wszystkie wody morskie tworzą wszechocean, zwany także oceanem Światowym. Jego obszar wynosi 361 mln. km2 , co stanowi 71% powierzchni Ziemi. Przeciętna głębokość wynosi 3800 m. Obszar ten dzielą kontynenty lub granice umowne na trzy oceany: Atlantycki, Spokojny i Indyjski.
Wody wszechoceanu stanowią 94% objętości całej hydrosfery.
Morza ze względu na ich położenie dzieli się na:
- przybrzeżne - oddzielone od oceanu łańcuchami wysp lub półwyspem, np. Morze
Ochockie, Japońskie
- otwarte – szeroko łączÄ…ce siÄ™ z oceanem, np. Morze Północne
- miedzywyspowe – oddzielone od oceanu archipelagami, np. Morze Jawajskie
- Å›ródziemne miÄ™dzykontynentalne – leżące pomiÄ™dzy kontynentami, np. Morze Åšródziemne
- Å›ródziemne wewnÄ…trzkontynentalne – łączÄ…ce siÄ™ z oceanem przez cieÅ›niny i leżące w obrÄ™bie jednego kontynentu, np. Morze BaÅ‚tyckie
Właściwości wody morskiej:
- zasolenie wynosi Å›rednio 35 promila. W otwartym oceanie waha siÄ™ ono od 32 do 38 promili. NajwiÄ™ksze zasolenia zanotowano w Morzu Czerwonym – 43 promile, najmniejsze w BaÅ‚tyku – 4 promile. Zasolenie zwiÄ™ksza siÄ™ na skutek parowania wody i formowania siÄ™ lodu, a zmniejsza na skutek opadów i spÅ‚ywu wód rzecznych.
- w morskiej wodzie wystÄ™pujÄ… wszystkie pierwiastki, których udziaÅ‚ zmienia siÄ™ w czasie i przestrzeni. NajwiÄ™cej jest chlorków – 78% ( w tym najwiÄ™kszy udziaÅ‚ chlorku sodu, który nadaje wodzie sÅ‚ony smak), Duża grupÄ™ stanowiÄ… też siarczany magnezu i wapnia.
- temperatura zróżnicowana jest od szerokości geograficznej. Średnia temperatura wody wynosi 17.4 stopnie. Najwyższe temperatur występują w strefie równikowej, a najniższe w podbiegunowych.
Ruchy wód oceanicznych:
- falowanie
fala wiatrowa - wywołana jest wiatrem, powstaje na skutek uderzania mas powietrza o powierzchnie wody.
tsuny – fale wywoÅ‚ane wstrzÄ…sami sejsmicznymi i wybuchami wulkanów
- pÅ‚ywy – pionowe wahania poziomu wód (pÅ‚ywy i odpÅ‚ywy). WywoÅ‚ane sÄ… wzajemnym
przyciÄ…ganiem przede wszystkim Księżyca. Powoduje on spiÄ™trzanie wód, które napÅ‚ywajÄ… z innych miejsc - powstanie przypÅ‚ywu. PrzypÅ‚ywy sÄ… w miejscach zwróconych bezpoÅ›rednio w stronÄ™ Księżyca, jak i po przeciwnej stronie globu. Na obszarach, którym zostaÅ‚y odebrane wody – odpÅ‚yw. PÅ‚ywy maja miejsce dwa razy
w ciÄ…gu doby księżycowej – 24h 50 min.