Afryka - suche lasy tropikalne

Pustynie i lasy deszczowe, to tajemnicze i najbardziej pociÄ…gajÄ…ce oblicze Afryki, ale jej prawdziwÄ…, najbardziej typowÄ… twarzÄ… sÄ… formacje poÅ›rednie pomiÄ™dzy tymi skrajnoÅ›ciami — suche lasy i sawanny podrównikowe. PrzeciÄ™tny AfrykaÅ„czyk mieszka w wiosce zbudowanej na obszarze zabranym wÅ‚aÅ›nie suchemu lasowi lub sawannie. Kolejne przejÅ›cia pomiÄ™dzy lasami, sawannami drzewiastymi, sawannami trawiastymi, a półpustyniami sÄ… maÅ‚o ostre. CzÄ™sto tworzy siÄ™ mozaika zbiorowisk.
W najwilgotniejszych miejscach, w sÄ…siedztwie lasów deszczowych, rosnÄ… lasy monsunowe. Ich drzewostan jest niewiele niższy niż w lasach równikowych (20–35 m), podzielony na dwa piÄ™tra. Nazwa „lasy monsunowe” pochodzi stÄ…d, że ich rytm jest odzwierciedleniem rytmu monsunów. Podczas pory deszczowej (monsun letni) lasy te przypominajÄ… wilgotnÄ… puszczÄ™ równikowÄ…. Jednak w okresie suchym liÅ›cie drzew górnego piÄ™tra opadajÄ… i zostajÄ… jedynie suchoznoÅ›ne, skórzaste liÅ›cie niższych drzew i krzewów, a las przypomina suche zaroÅ›la. Obecnie ten typ lasu prawie nie wystÄ™puje w Afryce. Te niewielkie obszary, na których wystÄ™puje klimat monsunowy (ujÅ›cia Nigru i Konga, wybrzeża Oceanu Indyjskiego), zostaÅ‚y wylesione i przeksztaÅ‚cone na pola, a te zaniedbane nie powracajÄ… do stanu pierwotnego, tylko przeksztaÅ‚cajÄ… siÄ™ w sawanny. Na poÅ‚udnie od strefy wilgotnych lasów tropikalny wystÄ™pujÄ… lasy miombo. NajwyższÄ… warstwÄ™ drzew budujÄ… strÄ…czkowe (Leguminosae = Fabales) z drzewem miombo (Brachystegia) na czele, a także Julbernardia i Isoberlinias. W niższym piÄ™trze można spotkać kulczybÄ™ (Strychnos). Na wschodzie, w trochÄ™ suchszych warunkach, lasy miombo przechodzÄ… w lasy mopane. Mopane (Colophospermum mopane) jest drzewem o pokroju niskiego dÄ™bu i, podobnie jak on, utrzymujÄ…cym liÅ›cie jeszcze wówczas, kiedy wszystkie inne drzewa wokół już je straciÅ‚y. Jak to w Afryce, nie może w tych lasach zabraknąć akacji (np. Acacia nigrescens), a z innych drzew trzeba wymienić Terminalia, której udziaÅ‚ zwiÄ™ksza siÄ™ ku północnemu wschodowi.
W najsuchszych miejscach, na których drzewa tworzą jeszcze w miarę zwarty drzewostan, nie na tyle jednak, żeby przeszkadzać rozwojowi warstwy krzewów, tworzą się lasy baobabowe. Baobab (Adansonia digitata) z rodziny wełniakowatych (Bombacaceae) jest jednym z najważniejszych drzew Afryki. Ma jadalne owoce, tzw. małpi chleb, łyko używane do powroźnictwa, a wypróchniałych pni, osiągających nawet 45 m obwodu, tubylcy używają jako grobowców. W różnych rejonach domieszką są inne gatunki drzew: Xylopia odoratissima, Grewia floribunda w Angoli, hebanowiec (Diospyros senensis), Albizzia anthelminthica w dorzeczu Zambezi, wełniak (Bombax costatum), hebanowiec (Diospyros mespiliformis) w Sudanie. Suche lasy subtropikalne znajdują się także na zachodnim Madagaskarze. Dużo tu drzew wspólnych z kontynentalną Afryką (choć często endemicznych na poziomie gatunku) takich jak: baobaby (Adansonia madagascariensis), akacje, hebanowce, kulczyby, Grewia, Albizzia. Charakterystyczne, a zwykle też endemiczne, są np.: jeden z pochutników (Pandanus edulis), czy przedstawiciele rodziny Didieraceae.
Suche lasy podrównikowe kiedyś porastały większą część Afryki. Obecnie jednak, po części przez osuszenie klimatu, ale głównie za sprawą człowieka, znaczna ich część przekształciła się w sawanny. Niemały też udział w utrzymaniu bezdrzewności mają dzicy roślinożercy, zwłaszcza słonie. Tereny pokrywane niegdyś przez te lasy dziś są często uprawami sorga albo orzeszków ziemnych, a jeszcze częściej pastwiskami. Wciąż w tych rejonach Afryki miarą bogactwa jest liczba posiadanego bydła.