Modny kawaler i modna dama, zacofany sarmata, światły obywatel- główne modele podstaw Polaków w II połowie XVIII wieku.

Wiek XVIII był jednym z trudniejszych okresów w dziejach Polski jak i jego mieszkańców. Polacy swoim postępowaniem, zachowaniem zbliżali swe państwo do rychłego upadku. Jest to jedna z niektórych przyczyn, które złożyły się na ten kataklizm. Niektórzy próbowali ratować to, co jeszcze zostało. Robili to w różny sposób. Były pisane piękne utwory. Próbowano za ich pomocą uświadomić społeczeństwu dzisiejszą sytuację kraju. Ktoś inny nie bał się o tym mówić publicznie. Działał aktywnie w polityce jak i w życiu rodzinnym. Był to czas to tez czas różnych modeli, podstaw Polaków. Było ich wiele. Niektóre były podobne, kolejne całkiem inne.

Podstawy te mogą być negatywne jak i pozytywne. Można tego podziału doszukać się w „Powrocie Posła” Juliusza Ursyna Niemczewica. Znajdujemy tam: patriotę, wzorową matkę, zacofanego Sarmatę, modnego kawalera i modną damę. Niemczewic ich bardzo realnie. Te podstawy, które uznaje za negatywne stanowczo ośmiesza.

Taki los spotkał Starostę Gadulskiego. Człowieka zacofanego. Będącego zwolennikiem dawnych saskich czasów. Przecież czas się zmienia. Naturalnie potrzebne są zmiany, każdy dzień. jest inny i nigdy się nie powtórzy. Starosta tego nie rozumiał. Był zwolennikiem wolnej elekcji i liberum veto. To stare i niesprawdzone poglądy. Polska potrzebowała silnego autorytetu. W końcu zacofany Sarmata to człowiek, który mówi dużo, nie na temat. Szczególnie o czasach, które już minęły. Były dla niego najlepsze.
Zupełnym przeciwieństwem jest podkomorzy. Jest wykształcony, dobrze wie, co jest najlepsze dla państwa. Jest zwolennikiem nowych reform. Jest patriotą. Człowiekiem, dla którego najważniejsze jest państwo. Dopiero dalej jego dobra.
Modna dama. Typowy wzór młodej polki. Wychowanej na modzie zachodniej. Nie dba o polskie obyczaje. Lubi te zagraniczne, bo jest to modne. Musi podstawić wszystko na swoim.

Szarmancki przedstawia nam typowego modnego kawalera. Wyśmiewa państwo. Woli własne wygody. Niż służba niemu. Jest obyty w zagranicznej modzie. Dużo w końcu wędrował. W czasie tych wypraw zdobywał serca kobiece. Po to żeby na końcu je zranić.
To tylko podstawowe modele Polaków. Ulęgają one zmiana. Czas przemija nie zatrzymuje się. Typowym przykładem może być ośmieszenie autorytetów mnichów w „Monochomachi”. Krasicki w swym, dziele łamie w swym dziele dawne obyczaje, stereotypy. Opisuje ich tchórzostwo, pijaństwo, obżarstwo. W dzisiejszych czasach całkiem inaczej odbierana jest modna dama niż w odrodzeniu albo w renesansie. Epoki mają to do ciebie ze tworzą własne niepowtarzalne podstawy. Nie można dzielić ludzi (wszystkich) według tych kryteria. Jeden może być kawalerem a zarazem patriotą. Każdy ma wady i zalety. Jest niepowtarzalnym człowiekiem. Z innymi wzorcami. Trudno znaleźć typowego zacofanego Sarmatę i idealnego patriotę.