Drogi do odzyskania niepodległości przez Polskę 1901-1921

Kiedy Polska straciła niepodełgłość w 1795r. Polacy nie chcieli się z tym pogodzić. Niestety wszystkie próby jej odzyskania nie powodziły się (powst. Listopadowe 1831, powst. Styczniowe 1863).
Pod koniec XIX wieku powstały bardzo istotne partie polityczne na terenie zaboru austryjackiego w Galicji. Partie te różniły się kwestią odzyskania niepodległości przez Polskę:
PPS-Polska Partia Socjalistyczna, główny przywódca (1895-1900)- Józef Piłsudski. Było to stronnictwo niepodległościowe, które na pierwszy plan wysuwano odzyskanie niepodległości a później stopniowe wprowadzenie ustroju socjalistycznego czyli upaństwowienie ziemi i narzędzi produkcji.
SDKAiL(1900)- Socjal Demokracja Królestwa Polskiego i Litwy – esdencja lub „międzynarodowcy”. Na jej czele stali J. Marchleski, Róża Luksemburg, F. Dzierżyński. Program: przez rewolucję robotniczą chcieli obalić kapitalizm i niewolę i doprowadzić do zniesienia problemu granic między państwami. Niepodległość wtedy nieważna.
SND(1897)- Stronnictwo Narodowo-Demokrantyczne-endencja lub „narodowościowcy”. Na jej czele staną R. Dmowski. Program: praca u podstaw, praca organiczna, nacjonalizm jako nowoczesny partiotyzm, antysemityzm. Budowanie jedności narodu a potem odzyskanie niepodległości. Byli przeciwnikami socjalizmu. Później zmieniono nazwę na Stronnictwo Demokratyczne.
PSL(1893)- partia chłopska. W 1912 Witos staną na czele odłamu PSL - PSL-Piast.
PPSD(1892)- Galicji i Śląska Cieszyńskiego – ich liderem był Daszyński, który chciał niepodległości dla Polski w majestacie prawa i porządku.
Różnice w programach powstawających partii spowodowały, że w rewolucję 1905 – 1906 (która wybuchła po dojściu informacji o wojnie Rosyjsko Japońskiej, rozbudziły się nastroje niepodległościowe, rolnicy zaczęli strajki, także gimnazjaliści rozpoczęli strajk bo już nie chcieli się uczyć po rosyjsku. Rewolucja objęła tylko zabór rosyjski.) zaangażowała się najbardziej PPS, tworząc nawet organizację bojowo spiskową OBS, którą później rozwiązano.
Po upadku rewolucji Polska otrzymała pewne nowe prawa. Mianowicie zaczęły powstawać polskie instytucje, szkoły prywatne, polska gazeta i związki zawodowe. Endecja wówczas wysunęła jawną propozycję ugody z Rosją, chodziło tu o to, że w zamian za pomoc w tłumieniu rozruchów w miastach, Polska miała otrzymać częściową autonomię. Wtedy też PPS rozbił się na frakcję rewolucyjną i PPS lewicę, która zbliżyła się programem do SDKPiL czyli esdecji.
Rok 1901 związany jest z ucieczką Piłsudskiego z więzienia, został tam osadzony ponieważ wykryto tajną i nielegalna gazetę polską „Rolnik”, aresztowano wówczas jej głównych członków i osadzono w więzieniu.
W latach 1907-1914, w obliczu zbliżającej się wojny światowej ugrupowanie „niepodległościowców” z Piłsudskim na czele swoją politykę opierało na tymczasowym poparciu państw centralnych (Niemiec i Austro-Węgier) i w związku z tym powstała idea organizowania szkoleń wojskowych na terenie Galicji. W 1908 r. Został założony Związek Walki Czynnej z Sosnkowskim i Sikorskim na czele. Później zaczęły powstawać inne tajne lub jawne organizację paramilitarne takie jak: Drużyny Strzeleckie, Drużyny Bartoszowe, Związek Strzelecki, które w razie wojny mają być oddziałami polskimi. Głównym ich komendantem był J. Piłsudski.
W 1914 r. Sformułował on z oddziałów paramilitarnych Pierwszą Kompanię Kadrową. Po wybuch wojny światowej Piłsudski wystąpił przeciw Rosji i wkroczył na teren przez nią okupowany. Niestety oddziały te nie zyskały dużego poparcia od strony rodaków więc po pewnym czasie wróciły one z powrotem na teren Galicji. Trochę później utworzono z nich Legiony Polskie pod dowództwem austryjackim, które miały walczyć u boku Austrii. Stworzone wtedy brygady – pierwsza była pod dowództwem Piłsudskiego. Ponieważ państwa centralne nie wypowiadały się w sprawie Polski Piłsudski stworzył tają organizację militarną POW. Kiedy polskie brygady musiały złożyć przysięgę na wierności cesarzom, Piłsudski odmówił jej złożenia razem z legionistami z I i III brygady i podał się do dymisji, za jego czyn został osadzony w twierdzy w Magdeburgu razem z Sosnkowskim a brygady te zostały rozwiązane
W 1917 r. Istniały już formacje polskie w USA, Francji i Rosji.
Jednocześnie dużą rolę na rzecz niepodległości odegrał Ignacy Padarewski muzyk i polityk, działał on głównie na zachodzie. Jego działalność przyczyniła się do oficjalnego stanowiska prezydenta także melomana – Wilsona, który stwierdził, że po wojnie powinna się odrodzić niepodległa Polsce.
W tej sytuacji cesarze państw centralnych powołali Radę Regencyjną jako formalne najwyższą władzę w Królestwie Polskim. 10.XI.1918 r. Powrócił do Warszawy Piłsudski a 11.XI.1918 podpisano zawieszenie broni na froncie zachodnim a Rada Regencyjna przekazała władzę nad wojskiem Piłsdskiemu. Za trzy dni oddała mu już całkowitą władzę. W latach 1919-1921 rozpoczął się trudny okres formowania granic.
Zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego o przynależności Górnego Śląska, Warmii i Mazur, zdecydować miał plebiscyt. W przypadku Górnego Śląska, pomimo wybuch 3 powstań organizowanych przez Polaków, i 40% poparciu Polski w plebiscycie, Polsce przyznano 29% tego obszaru. Również plebiscyt na Warmii i Mazurach, zakończył się niepomyślnie. W przypadku Śląska Cieszyńskiego podjęto także decyzję niekorzystną dla Polski. Granicę polsko – bolszewicką zakończyła wojna polsko-balszewicka zakończona pokojem ryskim w 1921 r.