Wirusy - bezkomórkowe formy materii ożywionej

Budowa wirionu
Wirionem nazywamy pojedynczą, kompletną jednostkę wirusa, który składa się z materiału genetycznego i otoczki białkowej, czyli kapsydu. Materiał genetyczny jest zawsze jednorodny, stanowi go DNA, albo RNA, nigdy oba naraz. Kapsyd niektórych wirusów, np. HIV, okryty jest dodatkowo białkowo-lipidową osłonką. Osłonkę tworzą elementy bł. komórkowej gospodarza z dodatkiem glikoprotein wirusa. Kapsyd może przybierać różne formy, nadając tym samym kształt wirionowi. Najbardziej typowe to formy wielościenne lub pałeczkowate, często jednak kształt jest swoistą kombinacją obu form podstawowych.
Namnażanie się wirusów
wirusy nie wykazują poza komórkami gospodarza żadnych funkcji związanych z metabolizmem. Każda komórka jest złożoną „fabryką metaboliczną” i ma własny „arsenał” organelli oraz enzymów przeprowadzających złożone reakcje biochemiczne. Gdy komórka zostanie zaatakowana przez wirusa przestaje produkować na własne potrzeby, zaczyna wytwarzać elementy składowe nowych wirionów.

ETAPY INFEKCJI:
I.etap absorpcji – polega na przyczepieniu się wirusa do komórki żywiciela

II.etap penetracji – przez kanalik do cytoplazmy wstrzykiwany jest wirusowy DNA, kapsyd pozostaje na zewnątrz komórki

III.etap replikacji – wirusowy DNA przejmuje kontrole nad metabolizmem komórki, jej enzymy zaczynają wykonywać genetyczne instrukcje wirusa dotyczące produkcji białek kapsydowych oraz powielania wirusowego DNA

IV.etap składania – samorzutne kompletowanie licznych nowych wirionów, identycznych pod względem budowy i informacji genetycznej z wirionem, który zaatakował komórkę
V.etap uwolnienia – uwolnienie się potomnych wirionów z komórki, komórka ulega rozerwaniu (lizie). Nowe wiriony mogą infekować następne komórki.

Systematyka wirusów
Systematyka wirusów ma charakter sztuczny. W klasyfikacji bierze się pod uwagę kształt i wymiary wirionów, rodzaj materiału genetycznego oraz typ komórek, w których pasożytują, najczęściej dzieli je się na:
Bakteriofagi (fagi) – mogą przybierać różne kształty złożone, pałeczkowate bądź wielościenne; są najczęściej wirusami wyspecjalizowanymi, tzn. że dany rodzaj faga atakuje wyłącznie jeden gatunek bakterii;
Wirusy roślinne – zwykle mają kształt pałeczkowaty, a ich materiałem genetycznym jest prawie zawsze kw.RNA. Nie potrafią same przedostać się przez ścianę komórek roślinnych, infekują komórkę dopiero wtedy gdy jej ściana jest mechanicznie uszkodzona.
Wirusy zwierzęce – są bardzo zróżnicowane pod względem wielkości i kształtów. Zazwyczaj wielościenne, mogą mieć zarówno DNA i RNA. Bywają bardzo wyspecjalizowane czasami nie tylko do określonego gatunku ale też do określonego organu. Do komórki zwierzęcej wiriony wnikają w całości.